Psikologlara göre sürekli özür dileyen kişiler, çoğu zaman karşılarındakini kırmaktan çok varlıklarıyla yük olup olmadıklarından emin olmak ister. Bu kaygı, ihtiyacını belirtmeden önce başlayan özürlerle görünür hâle gelir.

Bu davranış çocuklukta sıkı biçimde sıkılaşabilir. Az şey isteyen, sorun çıkarmayan ve uyum sağlayan çocuklar çevrelerinde olumlu tepkiler görür. Böylece kolay geçinilebilir olmanın sevilmek ve kabul görmek için bir koşul olduğu öğrenilir.

Rush Üniversitesi araştırmacısı Christie Lawrence, aşırı özür dilemeyi kişinin kendisini sürekli yetersiz hissetmesiyle ilişkilendiriyor. Yetersizlik duygusu, bir hatanın telafisi yerine ihtiyaç belirtmenin başkasına yük getireceği düşüncesinden doğar.

Chicago Üniversitesi'nden psikolog Gregory Chasson, bu davranışı güvenlik davranışı olarak değerlendiriyor. Özürle birlikte gelen kısa rahatlama, aynı yöntemin yeniden kullanılma olasılığını artırabilir. Böylece özür, geçici rahatlama sağlayan bir alışkanlığa dönüşebilir.

Bu alışkanlık istekleri, sınırları ve tercihleri de etkileyebilir. Karşı taraf, asıl ihtiyaca yanıt vermek yerine özre cevap verebilir. Wharton Okulu psikoloğu Maurice Schweitzer, refleksif özürlemenin kişiyi karşısındakine göre daha aşağı bir konuma yerleştirebileceğine dikkat çekiyor.

Uzmanların önerisi, gerçek bir hata için özür dilemekle sıradan bir ihtiyaç veya tercihi ifade etmeyi ayırmak. Yardım istemek, bir daveti reddetmek ya da farklı düşündüğünü belirtmek özür gerektirmez; bu durumda doğrudan ve açık konuşmak ilişkiyi soğutmak yerine ihtiyacı görünür kılar.

Kaynak: Sözcü