Karadeniz kıyılarında deniz seviyesindeki yükselmeye, bazı bölgelerde kara yüzeyinin alçalması da eşlik ediyor. Jeoloji uzmanı Prof. Dr. Osman Bektaş, uydu ve yer ölçümlerini birlikte değerlendiren bir araştırmaya dikkat çekti. Çalışma, bölgedeki değişimlerin yalnızca iklim değişikliğiyle açıklanamayacağını gösteriyor.

Araştırma, Muharrem Hilmi Erkoç, Uğur Doğan, Mehmet Simav ve İlay Farımaz tarafından hazırlandı. 2025 yılında Regional Studies in Marine Science dergisinde yayımlanan çalışmada 1993-2022 dönemine ait uydu verileri, deniz seviyesi ölçüm istasyonlarının kayıtları ve uydu konumlama sistemi verileri karşılaştırıldı.

İncelenen dönemde Karadeniz'deki bölgesel deniz seviyesi yılda ortalama 1,3 ± 0,6 milimetre yükseldi. Bu değişim, yaklaşık 29 yıllık sürede ortalama 3,8 santimetreye karşılık geliyor. Deniz seviyesindeki artışın bütün kıyılarda aynı etkiyi oluşturmadığı, kara yüzeyindeki farklı hareketlerin sonuçları değiştirdiği görüldü.

Amasra, Trabzon ve Gürcistan'ın Poti kentindeki ölçüm istasyonlarında zemin çökmesi yönünde eğilim belirlendi. Diğer bazı istasyonlarda ise kara yüzeyinin yükseldiği tespit edildi. Çalışmada kıyı istasyonlarının kuzeydoğu yönünde yıllık ortalama 1,4 ± 1,7 milimetrelik yatay hareketi de hesaplandı.

Bektaş, deniz seviyesinin yükselmesiyle birlikte zeminin alçalmasının alçak kıyılarda taşkın ve kıyı erozyonu açısından önem taşıdığını belirtti. Tektonik deformasyonun ve yerel zemin oturmalarının kıyı güvenliği çalışmalarında dikkate alınması gerektiğini vurgulayan uzman, Kandilli Rasathanesinin 1900-2026 dönemine ait deprem kayıtları ile yükselmiş denizel taraçaların yer hareketlerine ilişkin önemli kanıtlar sunduğunu bildirdi.

Araştırmadaki milimetrelik değişimler, belirli bir bölgede yakın zamanda çökme veya taşkın yaşanacağını tek başına göstermiyor. Riskin değerlendirilmesi için yerel zemin yapısının, kıyı yüksekliğinin, dalga koşullarının ve altyapı özelliklerinin birlikte incelenmesi gerekiyor. Genel yükselmeye rağmen denize doğru hareketin ve sığlaşmanın farklı bölgelerde farklı sonuçlar doğurabileceği kaydedildi.

Kaynak: Karar